هوای این روزهای مرودشت خوش نیست. بیماری سالک؛ ابولایی غیر کشنده که این روزها هوای مرودشت را ابری کرده است، فضایی که با توجه به خبرهای گذشته می شد آن را پیش بینی کرد. اما دلیل شیوع این بیماری چیست؟ نقش ادارات آب و فاضلاب، شبکه بهداشت و شهرداری در پیشگیری از این بیماری چیست؟ از همه مهم تر نقش شهروندان در کنترل و پیشگیری چیست؟

تجلی گاه حقوق شهروندی در حفظ سلامت فردی، بهداشت و درمان می باشد، زمانیکه عده ای از مردم در یک محله تجمع یافته و زندگی می نمایند مبحث مهمی به نام سلامت مطرح می شود. یکی دیگر از حقوق شهروندان انجام اعمالی است که سلامت مردم را تضمین می نماید. به عنوان مثال یکی از این موارد مهم که با سلامت شهروندان به طور مستقیم در ارتباط است نظافت و بهداشت شهری است که در ماده 55 بند 2 قانون شهرداری ها بیان نموده است. «تنظیف و نگاهداری و تسطیح معابر عمومی و مجاری آب ها و فاضلاب و تنقیه قنوات مربوط به شهر و تامین آب و روشنایی به وسائل ممکنه» جمع کردن زباله ها و انتقال آن ها به خارج از فضای شهری و معدوم نمودن آن ها، که این مورد هم براساس تبصره 4 ماده 55 از وظایف شهرداری محسوب می شود، طبق این تبصره شهردای مکلف است محل هایی برای تخلیه زباله ها، پسماندهای ساختمانی، فضولات و مواد رسوبی فاضلاب ها تعیین کند و از طریق انتشار آگهی به اطلاع شهروندان برساند. همچنین بندهای4،6،15، در زمینه بهداشت محیط بر عهده شهرداری می باشد. زیرا عدم کنترل زباله ها به علت مواد آلوده کننده و فساد پذیر و نیز رطوبت و حرارت مناسب، پناهگاهی برای انواع حشرات و جوندگان موذی می باشد. همواره توده های زباله از عوامل اصلی و مولد بسیاری از بیماری های مشترک بین انسان و حیوان و سایر بیماری های واگیردار و غیر واگیردار بوده است. از انواع بیماری های رایج میتوان سالک پوستی و احشائی، اسهال، انگل، کزاز و... را نام برد. جانوران و حشرات موذی شامل پشه، انواع سوسک، مارمولک، موش، سمور، گربه و سگ های ولگرد نیز در اطراف محل های آلوده زیاد می شوند. پراکندگی مواد زائد از یک سو و تداوم گرما و طولانی شدن زمان برداشت زباله ها از اماکن عمومی از سوی دیگر از جمله عوامل مساعد کننده برای تکثیر و رشد سریع بسیاری از باکتری ها ،انگل ها، موجودات و جوندگان موذی می باشد. قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی در ماده 76 بند های2،18،22 وظایف شورای شهر در راستای بهداشت حوزه شهر را بیان نموده است.

برای زندگی در شهر نیاز به امکانات وزیرساخت هایی می باشد، که شهروندان زندگی در شهر را ترجیح می دهند و با پرداخت هزینه های هنگفت خواهان داشتن تسهیلاتی می باشد. یکی از مهمترین تسهیلات شهری که بسیار موجب رفاه و آسایش افراد می شود تاسیسات شهری می باشد که شامل شبکۀ آب، برق ، گاز، تلفن و فاضلاب می شود. با توجه به افزایش جمعیت لازم است توجهی بیشتری به بهداشت محیط و مسائل زیست محیطی صورت گیرد. علت استفاده از شبکۀ فاضلاب شهری، دفع آلودگی ناشی از فاضلاب شهری و آب های سطحی می باشد. نقش اداره آب و فاضلاب نیز ساخت، حفظ و نگهداری تجهیزات و زیر ساخت های مرتبط می باشد. پاک نمودن آب راه ها از اشیاء و زباله ها و پسماند های احتمالی بمنظور جلوگیری از جمع شدن و ماندن آب در جوی ها که اصلی ترین مکان برای رشد و نمو حشرات و بویژه پشه و مگس است نیز از دیگر وظایف اداره آب و فاظلاب می باشد. اما متاسفانه اداره مذکور در زمینه توسعه شبکه فاضلاب شهری ضعیف عمل نموده است، نمونه بارز آن خیابان پردیس در محله 60 متری ((آخر خیابان های فروردین، اردیبهشت و...)) می باشد که وضعیت فاضلاب آن نقطه بسیار بحرانی است و هنوز اقدامات اولیه هم در مورد آن صورت نگرفته است.

مورد بعد شبکه بهداشت می باشد که مسئولان باید، برای کنترل بیماری سالک اقداماتی از قبیل: سم پاشی، آموزش شهروندان، بهسازی محل و بازدید از آغل های حیوانات که در نزدیکی محیط های مسکونی هستند و دور کردن آغل ها از محیط های مسکونی را انجام دهند همچنین نیاز است یک طرح چند ساله برای کنترل این بیماری ارائه شود، تا آمار مبتلایان کاهش یابد.

هر شهروند موظف است در حفظ پاکیزگی محله خود بکوشد. نریختن زباله و همکاری با پاکبانان یا پیام آوران بهداشت و رعایت نکات بهداشت عمومی از جمله ی این وظایف است. این نکته را باید مد نظر داشت که ایجاد یک محیط آلوده از زباله ها و پسماند های ساخت و ساز در درجه اول به خود ما آسیب می رساند. اگر در محله مورد سکونت نظافت فردی و جمعی رعایت نشود آلودگی و بیماری هایی که توسط حشرات موذی و جانوران ایجاد می شود و منتقل می شوند، گریبان همه را خواهد گرفت.

برخورداری از حقوق شهروندی منوط به رعایت وظایف شهروندی است. رفاه در زندگی شهری زمانی ارتقاء می یابد و می توانیم نسبت به پیشرفت جامعه و اجرای حداکثری حقوق شهروندی امیدوار شویم که شهروندان از حالت بی تفاوتی خارج و به شهروندانی آگاه، مسئولیت پذیر نسبت به محیط اطراف تبدیل شوند و خود را در تمام اموری که در محیط اطرافشان رخ می دهد شریک بدانند، آنگاه می توان به سمت حقوق شهروندی ایده آل گام برداشت. (برای مثال چند مدت پیش معاونت محترم امور خدمات شهری خیابان خاکی، آخر خیابان نشاط را از زباله ها و نخاله های ساختمانی پاکسازی نمود، اما باز شاهد هستیم افرادی فرصت طلب و ناآگاه اقدام به ریختن زباله و نخاله می کنند). اگر همین افراد  خود را محق بدانند و نسبت به حقوق شهروندی خود آگاه باشند و در مقابل حقوق خود عملکرد مسئولانه داشته باشند، آنگاه می شود با مشارکت و همکاری این شهروندان و همکاری و همفکری  مسئولین مدیریت شهری نسبت به داشتن شهری زیبا وایمن، همراه با استانداردهای بهداشت محیط و زیست محیطی برای تمامی شهروندان امیدوار بود.

جان کلام اینکه، تا زمانی که بین ارگان های مربوطه و مردم وحدت و همدلی شکل نگیرد و اراده جمعی نباشد مبارزه با بیماری سالک و سایر مشکلات بهداشتی محیط صورت نخواهد گرفت.