دير زماني است كه چشمانمان به ديدن چهره ترك خورده بستر رودخانه كر عادت كرده و شايد اگر چند سال ديگر از فرزندانمان سول شود كه «كر، چيست؟» پاسخ دهند: «كويرمارپيچي است كه از سمت درودزن به طرف كربال كشيده شده است!.».
هرچند كر هنوز در خاطره هاي ما جريان دارد و منظره طغيان آن، درآلبوم نوجواني و جواني خيلي از مرودشتي ها جاودانه شده ليكن وضعيت اسفبار اين روزهاي كر، حكايتي است كه هر روز خوانده مي شود. "كر" امروز مصيبتي است كه هزاران مرثيه خوان از جنس كشاورز و باغدار دارد. مرثيه خواناني كه چشمشان به ترك هاي كف رودخانه دوخته شده و تماشاي خشكي رود هميشه خروشان كر، دلشان را مي آزارد.
هرچند بحران بي آبي و ضعف نزولات آسماني، چند سالي است كه گريبانگير طبيعت ايران و منطقه شده اما استحصال بي رويه و مديريت ضعيف منابع آبي بالادست كر، مزيد علت شده تا اين رودخانه تاريخي و اين مار آبي خوش خط و خال، جلو چشمان مرودشتي ها جان بدهد.
سال ها قبل كه كم آبي كر و خشكسالي طبيعت، تازه شروع شده بود قرار بود كه با تغيير الگوي كشت، ميزان برداشت از آب هاي موجود كاهش يافته و علاوه بر ذخيره آب براي مصارف خانگي و صنعتي، آب رودخانه كر نيز همواره در جريان باشد. هيچگاه معلوم نگرديد كه برنامه تغيير الگوي كشت از محصولات داراي مصرف آب فراوان به محصولات با مصرف كم تر، چگونه و كجا اجرا گرديد (اگر هم اجرا شد اطلاع رساني درستي انجام نگرفت) و هرگز معلوم نگرديد كه ميزان برداشت اب از رودخانه كر تا كجا بايد پيش رفته و چقدر ادامه يابد؟
تعيين خط قرمز برداشت از آب كر مي توانست حيات حداقلي اين روخانه را تأمين كرده و منظره زشت ترك هاي بستر رودخانه را اين چنين نمايان نسازد. يادمان باشد كه همراه با نابودي كر، طبيعت وابسته به اين رودخانه و اكوسيستم اطراف اين رود كه هزاران سال رابطه علت و معلولي را پشت سر گذاشته بودند، از ميان رفته و تقريبا غير قابل احياء است. جانداران بي گناهي كه چوب ندانم كاري و طمع روز افزون انسان را خوردند و پرونده شان به راحتي خوردن يك ليوان آب! جلو چشمان ادارات مسئول، بسته شد.
هرچند ورود فاضلاب شهري مرودشت و فاضلاب صنعتي مجتمع پتروشيمي شيراز، جرياني مداوم از آلودگي را به سمت پايين رود به راه انداخته اما واضح است كه اين جريان، نه تنها زندگي ساز نيست بلكه زندگي برانداز است و بايد فكري به حال آن شود. استفاده از اين آب آلوده براي مصارف كشاورزي و صيفي كاري، معضلي است كه طي سنوات اخير رخ داده و در حال توسعه است.
***
امروز”كر” تشنه تر از تمام تاريخ حيات خويش سر برآورده و دست ياري انسان ها را مي طلبد. انساني كه بي اعتنا به طبيعت و ارزش آن، مشغول فرود آوردن تيشه بر ريشه هاي خويش است. چاره امروز، شايد درمان دردهاي فردا باشد.
سرنوشت كر اگر چه تكرار سرنوشت دهها رود ديگر و از جمله “زاينده رود” است اما خبر خوش اين كه بالاخره آلماني ها وعده داده اند تا با استفاده از دانش نوين و تجربه زيست محيطي، زاينده رود را احيا كنند. بايد منتظر نشست و ديد درد “كر” توسط چه كسي و از كدام نقطه اين كره خاكي درمان مي گردد؟